icon-phone arrow icon-search mail pinterest google-plus facebook instagram twitter youtube linkedin

Erfrecht & nalatenschappen

___________________________________________________________________

Na een overlijden moeten er al vlug dingen geregeld worden, zoals de uitvaart. Vrij snel daarna komt de vraag op wie de erfgenamen zijn, en hoe de erfenis verdeeld moet worden.

Het erfrecht bepaalt wat er moet gebeuren met het vermogen van degene die is overleden en op welke manier dat moet gebeuren. Degene die is overleden wordt erflater genoemd en zijn vermogen gaat over op de erfgenamen. In de wet of bij testament worden de erfgenamen genoemd.

Erfgenamen:

Wanneer er geen testament is opgemaakt, volgt uit de wet wie de erfgenamen zijn en hoe de verdeling van de nalatenschap moet plaatsvinden. De wet onderscheidt daarbij vier groepen. De erfgenamen die in dezelfde groep zitten, hebben allen recht op een even groot deel van de erfenis. Uitzonderingen daarop zijn de partner en de ouders. Bij alle groepen van erfgenamen heb je te maken met plaatsvervulling.

Het uitgangspunt van de wet is dat de langstlevende echtgenoot en de kinderen gezamenlijk, ieder voor een gelijk deel, erfgenaam zijn. De langstlevende echtgenoot verkrijgt de volledige nalatenschap en de kinderen krijgen een vordering op de langstlevende ouder. Deze vordering in geld is niet direct opeisbaar. De kinderen ontvangen hun erfdeel pas op het moment dat de langstlevende ouder overlijdt.

Bij testament kunnen anderen dan de in de wet genoemde erfgenamen tot erfgenaam worden benoemd. De erfenis wordt in beginsel verdeeld zoals de overledene heeft bepaald in zijn testament. Bij het Centraal Testamentenregister in Den Haag kun je informatie inwinnen of iemand een testament heeft gemaakt. Een aanvraag hiervoor kun je schriftelijk doen waarbij een akte van overlijden moet worden meegestuurd.

Langstlevende testament:

In het langstlevende testament wordt de langstlevende partner beschermd. Het maakt niet uit of de langstlevende een ouder of een stiefouder is. De langstlevende krijgt alle bezittingen en schulden van de overledene. De kinderen krijgen een vordering in geld op de langstlevende. Deze vordering is pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende.

De langstlevende mag het vermogen geheel opmaken. Alleen wanneer de langstlevende als gevolg van geestelijke of lichamelijke toestand niet meer in staat is ten volle de vermogensrechtelijke belangen waar te nemen, kunnen de kinderen aan de rechter vragen het vermogen onder bewind te stellen.

Als de langstlevende vervolgens opnieuw trouwt en daarna overlijdt, gaat het vermogen naar de nieuwe echtgenoot. Pas na het overlijden van deze stiefouder kunnen de kinderen hun erfdeel opeisen. De kinderen hebben echter de mogelijkheid om de wilsrechten in te roepen, waarbij zij bijvoorbeeld een vruchtgebruik vestigen op hun erfdeel.

Keuze (beneficiair) aanvaarden of verwerpen:

Zodra de nalatenschap is opengevallen doet de erfgenaam er verstandig aan een keuze te maken op welke wijze hij de erfenis aanvaard of dat hij deze verwerpt. De erfgenaam heeft drie mogelijkheden, namelijk zuiver aanvaarden van de nalatenschap, verwerpen van de nalatenschap of beneficiair aanvaarden.

Wanneer de erfenis bestaat uit meer schulden dan bezittingen, dan zijn erfgenamen, die de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, aansprakelijk voor deze schulden met hun privé-vermogen. Dit kan de erfgenaam voorkomen door de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Hiervoor zal de erfgenaam een verklaring bij de rechtbank moeten afleggen. Om de erfenis af te wikkelen wordt de nalatenschap vereffend; de vereffeningsprocedure wordt doorlopen. Daarbij wordt een lijst opgemaakt van de bezittingen en schulden, waarna de bezittingen zo mogelijk worden verkocht om van de opbrengst de schulden te betalen. Aan de rechtbank kan worden verzocht een vereffenaar te benoemen die de vereffening van de nalatenschap op zich neemt.

Verklaring van erfrecht:

De verklaring van erfrecht wordt door de notaris opgemaakt. Hierin wordt vermeld het overlijden, wie de erfgenamen zijn en wie de boedel mag beheren en afwikkelen, oftewel de executeur.

Legitieme portie:

Bij testament kan een ouder zijn kinderen onterven of een zeer klein deel van de erfenis toedelen. Toch hebben de kinderen recht op een minimum bedrag uit de nalatenschap van hun ouder. Dit minimum bedrag wordt de legitieme portie genoemd. De legitieme portie is de helft van het erfdeel, dat het kind zou hebben ontvangen wanneer het kind niet onterfd zou zijn. Het kind kan aanspraak maken op de legitieme portie maar kan hierop ook een aanvullend beroep doen, wanneer hij minder heeft verkregen dan zijn legitieme portie.

Wanneer de wettelijke verdeling van toepassing is, is de legitieme portie pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende echtgenoot.

Wilsrechten:

Kinderen kunnen de wilsrechten inroepen op het moment dat de langstlevende ouder van plan is om opnieuw te trouwen. De kinderen krijgen dan goederen in eigendom, waarvan de langstlevende het vruchtgebruik krijgt. De kinderen krijgen hierdoor het bloot eigendom. Bij overlijden van de langstlevende eindigt het vruchtgebruik en krijgen de kinderen de volledige eigendom.

Zo kan een vruchtgebruik op het erfdeel van het kind gevestigd worden. Op deze wijze kan de stiefouder het gebruik van de woning krijgen, terwijl de kinderen de woning in eigendom hebben. De stiefouder kan dan niet de woning verkopen zonder instemming van de kinderen.

Executeur:

In een testament kan een executeur worden aangewezen, iemand die de erfenis zo goed mogelijk kan afwikkelen. De executeur maakt de boedel klaar voor verdeling. De executeur maakt een lijst van de bezittingen en schulden van de overledene. De executeur krijgt het beheer over de bezittingen van de overledene en betaalt de schulden van de overledene. De executeur mag goederen verkopen om de schulden te betalen. De executeur legt rekening en verantwoording af aan de erfgenamen.

Naast bovengenoemde onderwerpen zijn er nog tal van erfrechtelijke leerstukken, waarover wij adviseren en procederen, waaronder:

  • geldigheid testament/uiterste wilsbeschikking
  • versterferfrecht
  • uitleg testament
  • verdeling nalatenschap
  • inbreng
  • inkorting
  • vereffening nalatenschap (vereffenaar)
  • executeur (executele)
  • legitieme portie (legitimarissen)
  • legaten (legatarissen)
  • aanvaarden, verwerpen en beneficiair aanvaarden van een erfenis
  • wettelijke verdeling/ ouderlijke boedelverdeling
  • wilsrechten
  • andere wettelijke rechten
  • bewind (bewindvoerder)
  • rekening en verantwoording
  • boedelbeschrijving

Curatele, bewind en mentorschap:

Curatele, bewind of mentorschap kan worden aangevraagd door de betrokkene zelf, de partner of de familie. In bijzondere gevallen kan er ook een beschermingsmaatregel worden aangevraagd door de Officier van Justitie of een instelling waar iemand verblijft.

Bewind is bedoeld voor mensen die zelf niet meer in staat zijn hun eigen financiële zaken te regelen. Mentorschap is bedoeld voor mensen die hun persoonlijke belangen niet meer kunnen behartigen. Bij curatele gaat het om mensen die hun financiële én persoonlijke zaken niet meer zelf kunnen regelen.

Voor advies en begeleiding bij het aanvragen van een ondercuratelestelling, onderbewindstelling of mentorschap kunt u bij ons terecht. Ook als u zich wilt laten adviseren of verweren, omdat er tegen u een verzoek is ingediend, kunt u zich door een advocaat van ons kantoor laten bijstaan.